ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਮੋੜ, ਵਾਂਗ ਈ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸੰਕੇਤ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ – ਚੀਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਈ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਭਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵਾਂਗ ਈ ਵੱਲੋਂ ਦੋਵੇਂ ਏਸ਼ੀਆਈ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗਹਿਰੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਰਿਫ਼ਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਹੈ—ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਲਈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਵਾਂਗ ਈ ਨੇ “ਏਕ ਪੱਖੀ ਦਬਦਬੇ” ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ “ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਮੌਕਾ” ਸਮਝਣ, ਨਾ ਕਿ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼।

ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ “ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੌਰ” ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ “ਫਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ 2020 ਵਿੱਚ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਬੰਧ ਜਮ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਹਿਮਾਲਈ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਸਿੱਧੀ ਉਡਾਣਾਂ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਲਿਪੂਲੇਖ, ਸ਼ਿਪਕੀਲਾ ਅਤੇ ਨਾਥੂਲਾ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹੌਲੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਟਰੰਪ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 50% ਟੈਰਿਫ਼ ਅਤੇ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਵੀ ਕਾਰਕ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ-ਭਾਰਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ ਆਇਆ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਹੁਣ ਬੀਜਿੰਗ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੂਸ-ਭਾਰਤ-ਚੀਨ (RIC) ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਫਰੇਮਵਰਕ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾਉਣ ’ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਚੀਨ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਸਥਾ (SCO) ਸਮੀਲਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਰਹੱਦੀ ਮਸਲੇ ਅਜੇ ਵੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਗਰਮੀ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਧੀਆ ਕਦਮ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਲ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।